ROOSBLOGT

door Pieter
 

Eerder deze maand stond ik in de rol van Lester Burnham met mijn oude toneelgroep Schot/Roos in het INtheater te Groningen. We speelden een bewerking door Anne Chlosta van Sam Mendes’ film American Beauty. De enige twee recensies werden geschreven door USVA, de Groningse CREA, en een Gronings krantje.

USVA schreef: “een heftig toneelstuk, waarin mensen op het puntje stoel zaten en van de ene verbazing in de andere vielen”. Het Groningse blaadje heb ik niet kunnen vinden, maar was naar verluidt redelijk positief.  

Naar mijn idee was onze vertaling van American Beauty een authentiek stuk, al leken de monologen en dialogen vrij letterlijk op die in de film. Regisseur Roeland Muller heeft geprobeerd om de dynamiek van de film over te nemen. Voor het begin van de repetities schreef hij daar over: “In een film kun je overal en nergens zijn en stuwen verschillende verhaallijnen de kijker op naar de climax. In hoeverre kun je in het theater de eenheid van handeling doorbreken en hoeveel kan er tegelijk gebeuren?”  

Die dynamiek heeft er soms toe geleid dat toeschouwers enkele kleinere, onderliggende verhaallijnen gemist hebben. Anderzijds konden spelers en scènes die het chaotische van die dynamiek aankonden, zich beter op de voorgrond zetten. Zo kreeg ik over sommige scènes te horen dat ik daar het stuk ‘droeg,’ terwijl ik geen tekst had en er meerdere andere spelers wel. Ik vraag me nog steeds af hoe dat kan. Ook waren de scènes van de disfunctionele familie Fitts erg duidelijk aanwezig. Door de manier waarop die drie rollen zijn neergezet door naar mijn idee de betere acteurs van de groep, werd de familie Fitts belangrijker in het stuk dan dat zij in de film is. Dit doorbreken van de eenheid van handeling heeft tot een autonoom en authentiek stuk geleid.  

Toch zijn er in Groningen in totaal, verspreid over twee optredens, slechts vijftig mensen komen kijken. Hoe onbeschaamd ik mezelf hier ook recenseer, het blijft amateurtoneel. En amateurtoneel is soms zelfs interessanter voor de spelers, dan voor de kijkers. Zo heb ik met veel plezier mee kunnen maken hoe één van de acteurs, die toneel was gaan spelen om van zijn verlegenheid en stotteren af te komen, de rol kreeg van een onzekere, beginnende manager. En zo heeft de vertolkster van de rol van Janie, dochter van mijn personage, blijvend diepe indruk op me gemaakt. Zij besloot, nadat de dag voor ons optreden haar vader overleed, om toch naar Groningen te komen en te spelen. Die avond speelde ze ingetogen, emotioneel en scherp als nooit tevoren.  

Waarschijnlijk was dit mijn laatste optreden met deze toneelgroep. Vijftig mensen zijn in Groningen komen kijken, en een kleine tweehonderd in Amsterdam. Een handvol recensies en een paar mooie herinneringen. Mijn huidige toneelgroep zal van dezelfde orde zijn. Ik snap dat er bezuinigd wordt op de podiumkunsten, als ik me besef hoeveel mensen de moeite nemen om naar dit soort stukken te komen. Toch snap ik ook steeds meer waarom ik zelf toneel speel, met of zonder lovende recensies.